Kısaca
- 8 Eylül 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile 30 büyükşehirde, nüfusu 30 bini aşan ilçelerde belirli faaliyetleri yürüten esnaf 1 Ocak 2026'dan itibaren gerçek usule geçti.
- Gerçek usule geçen işletme defter tutar, KDV beyannamesi verir ve perakende satış yapıyorsa yazarkasa POS kullanır.
- İşletme defteri tutanlar için 1 Ocak 2027'den itibaren bütün faturalar e-Arşiv olacak.
- Geçişte stokların ve demirbaşların KDV'si, kira sözleşmesinin damga vergisi gibi ayrıntıları mali müşavirinizle birlikte ele alın.
Basit usul, en küçük ölçekli esnaf için defter ve belge yükü hafif bir vergilendirme biçimi. 2026 başında yürürlüğe giren düzenlemeyle bu kapsam daraldı: 30 büyükşehirde, nüfusu 30 bini aşan ilçelerde emtia imalatı ve alım-satımı, inşaat işleri, motorlu taşıt bakım ve onarımı gibi belirli faaliyetleri yürüten esnaf gerçek usule geçirildi. Yalnız pazarda tezgâh açan ya da seyyar satış yapanlar kapsam dışında bırakıldı.
Geçiş bir kerelik bir işlem değil; işletmenin günlük düzenini değiştiren bir dizi yükümlülük. Aşağıdaki listeyi mali müşavirinizle birlikte gözden geçirin.
1. Kapsamda mısınız?
Kapsam faaliyete ve işyerinin bulunduğu ilçeye göre belirleniyor. Vergi dairesinden ya da mali müşavirinizden durumunuzu yazılı olarak teyit edin. Kendi durumunuz için zorunluluk testini de yapabilirsiniz.
2. Defter ve beyan
- Defter: Gerçek usulde işletme hesabı esasına göre defter tutulur; bu defter Defter-Beyan Sistemi üzerinden elektronik ortamda tutuluyor.
- KDV: Satışlarınızda KDV hesaplar, alışlarınızdaki KDV'yi indirir ve her ay KDV beyannamesi verirsiniz.
- Gelir vergisi: Yıllık beyanın yanında dönemsel beyan yükümlülükleri de doğar.
3. Belgeler
- Basit usuldeyken kullandığınız belgeler yerine fatura ve perakende satış belgeleri düzenlersiniz. Geçiş yapan mükelleflerin bu belgeleri bağlı oldukları oda ya da birlikten temin edebilmesi için kolaylık getirildi.
- Faturalarınız için takvim: 31 Aralık 2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalar e-Arşiv; 1 Ocak 2027'den itibaren bütün faturalar e-Arşiv. Ayrıntılar: 1 Ocak 2027'de kâğıt fatura dönemi kapanıyor.
- Fatura sınırı ve fiş kuralı için: Fiş mi, fatura mı?
4. Yazarkasa POS
Gerçek usule geçen ve son tüketiciye satış yapan işletme ikinci sınıf tüccar sayılır ve yazarkasa kullanma zorunluluğu doğar. Kartla ödemeler de bu cihaz üzerinden alınır. Cihazı, banka anlaşmasını ve programınızla bağlantıyı birlikte planlayın: Yazarkasa POS rehberi.
5. Geçiş anındaki ayrıntılar
- Stok ve demirbaş: Basit usuldeyken yüklendiğiniz KDV'nin geçişte devreden stoklar ve duran varlıklar için indirim konusu yapılabilmesi mümkün; tutarları belgeleriyle birlikte müşavirinize verin.
- Kira sözleşmesi: Basit usuldeyken damga vergisinden istisna olan işyeri kira sözleşmesi, gerçek usule geçilen tarihten itibaren damga vergisi kapsamına girer.
- Banka hesabı: İşletme hesabını kişisel hesaptan ayırmak, KDV ve gelir kayıtlarını çok kolaylaştırır.
6. Günlük düzen
Gerçek usulde her satışın, her alışın ve her tahsilatın kaydı tutulur. Gün sonunda kasayı, yazarkasa raporunu ve banka hesabını karşılaştırmak, ay sonunda müşavirinize eksiksiz belge göndermenin en kısa yolu. Basit bir ön muhasebe programı bu işi defterden ve Excel'den çok daha az hatayla yapar.
Kapsam teyidi · defter ve beyan takvimi · belge temini · yazarkasa POS ve banka anlaşması · stok ve demirbaş listesi · kira sözleşmesi · ayrı banka hesabı · e-Arşiv hazırlığı (2027).
Sık sorulanlar
Basit usulden çıktığımı nereden öğrenirim?
Vergi dairenizden ya da mali müşavirinizden. Kapsam faaliyet türüne ve işyerinin bulunduğu ilçenin nüfusuna göre belirlendiği için yazılı teyit alın.
Gerçek usule geçince hemen yazarkasa almam gerekir mi?
Son tüketiciye satış ya da hizmet yapıyorsanız evet; ikinci sınıf tüccar olarak yazarkasa kullanma zorunluluğunuz doğar. Yalnız işletmelere satış yapıyorsanız faturayla çalışırsınız.
Kaynaklar
Bu yazı 21 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sınırlar, oranlar ve tarihler değişebilir; işletmenize özel durum için mali müşavirinize danışın.