Kısaca
- Son tüketiciye mal satan ya da hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlar (bilanço ya da işletme defteri tutanlar) yazarkasa kullanır.
- Basit usuldeki esnaf, serbest meslek erbabı ve perakende satışı olmayan toptancılar zorunlu değildir.
- Bakanlığın genel tebliğlerle muaf tuttuğu faaliyetler ve belirli büyüklükteki işletmeler için ayrıca muafiyet vardır.
- Zorunluluk kapsamındaki işletme, kartlı ödemeyi de yazarkasa POS üzerinden alır.
Yazarkasa kullanma zorunluluğunun dayanağı 1984 tarihli 3100 sayılı Kanun. Kanunun birinci maddesine göre, malları satın alıp yeniden satanlar dışındaki kişilere, yani son tüketiciye mal satan ya da hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorunda. Bugün bu cihaz, kartla ödemeyi de alan yeni nesil yazarkasa POS.
Kural: perakende satış ve tüccar sınıfı
Zorunluluğun iki şartı var:
- Perakende satış ya da hizmet: Müşteriniz son tüketici. Kuaförde saç kesimi, oto yıkamada yıkama, kafede kahve bu kapsamdadır.
- Tüccar sınıfı: Bilanço esasına göre (birinci sınıf) ya da işletme hesabı esasına göre (ikinci sınıf) defter tutuyorsunuz.
Cihaz, fatura vermek zorunda olmadığınız satışlar için kullanılır. Fatura sınırını aşan ya da alıcının fatura istediği satışta fatura düzenlenir.
Kimler zorunlu değil?
GİB'in yeni nesil yazarkasa rehberine göre şu gruplar yazarkasa kullanmak zorunda değildir:
- Basit usulde vergilendirilen esnaf. Bu kişiler tüccar sınıfında sayılmaz.
- Perakende satışı olmayan tüccarlar. Örneğin yalnız işletmelere satış yapan toptancılar.
- Bakanlığın genel tebliğlerle kapsam dışında bıraktığı faaliyetler.
- Serbest meslek erbabı. Avukat, hekim, diş hekimi, mimar, mühendis ve mali müşavir gibi meslekler tüccar değildir; tahsilatları için elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) düzenlerler.
Bunlara ek olarak, belirli ciro ve aktif büyüklüğünü aşan, e-Fatura, e-Arşiv ve e-Defter uygulamalarına dahil işletmeler, tebliğdeki şartları sağlarsa yazarkasa kullanmayabilir. Bu muafiyet koşullu olduğu için mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
Sektör örnekleri
| İşletme | Durum | Not |
|---|---|---|
| Kuaför, berber, güzellik salonu | Kapsamda | Basit usuldeyse zorunlu değil |
| Oto yıkama | Kapsamda | GİB özelgesi: muaf faaliyetler arasında sayılmıyor |
| Restoran ve kafe | Kapsamda | Fatura isteyen müşteriye fatura |
| Spor salonu | Kural olarak kapsamda | Perakende hizmet; muafiyet listesini müşavirinizle kontrol edin |
| Avukat, serbest diş hekimi | Zorunlu değil | e-SMM düzenler |
| Toptancı | Perakende satışı yoksa zorunlu değil | Faturayla çalışır |
Sektörünüze göre daha ayrıntılı yazılar: kuaför ve güzellik salonları, oto yıkama, restoran ve kafe, diş hekimleri.
Basit usulden çıkanlar dikkat
8 Eylül 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile 30 büyükşehirde, nüfusu 30 bini aşan ilçelerde belirli faaliyetleri yürüten esnaf, 1 Ocak 2026'dan itibaren basit usulden çıkarılıp gerçek usule geçirildi. Gerçek usule geçen ve perakende satış yapan işletme tüccar sayılır; yazarkasa kullanma zorunluluğu da bununla birlikte gelir. Kontrol listesi: Basit usulden gerçek usule geçen esnaf ne yapmalı?
Kapsamdaysanız kartlı ödeme de cihazdan
Yazarkasa kullanmak zorunda olan işletme, dükkândaki kartlı satışı yazarkasadan bağımsız bir banka POS'u yerine yazarkasa POS üzerinden (bilgisayar bağlantılı yazarkasalarda ona kabloyla bağlı EFT-POS'tan) alır. Bu nedenle cihaz seçimi, banka anlaşmanızı ve kullandığınız programla bağlantıyı da belirler: Yazarkasa POS rehberi.
Sık sorulanlar
Basit usuldeyim, kart kabul etmek istiyorum. Yazarkasa POS almak zorunda mıyım?
Basit usuldeki esnafın yazarkasa kullanma zorunluluğu yoktur. Kartla ödeme almak için bir bankanın ya da ödeme kuruluşunun POS çözümünü kullanabilirsiniz; doğru çözüm için mali müşavirinize ve bankanıza danışın.
Avukatım; kartla ödeme alırsam yazarkasa gerekir mi?
Hayır. Serbest meslek erbabı yazarkasa kullanmaz; kartla aldığı tahsilat için POS kullanır ve tahsilat karşılığında e-SMM düzenler.
Hem toptan hem perakende satış yapıyorum.
Perakende satışınız varsa, o satışlar için yazarkasa kullanma zorunluluğunuz doğar. Toptan satışlarınızı faturayla belgelendirirsiniz.
Kaynaklar
- 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun
- GİB: Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) Kullanımına İlişkin Rehber (Aralık 2025)
- GİB özelgesi (17.05.2011/64): oto yıkama ve yağlama faaliyetinde ödeme kaydedici cihaz kullanımı
- GİB serbest meslek erbabı rehberi: YN ÖKC, POS ve e-SMM
Bu yazı 21 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sınırlar, oranlar ve tarihler değişebilir; işletmenize özel durum için mali müşavirinize danışın.