Kısaca
- Serbest çalışan avukat yazarkasa kullanmaz; tahsilatları için elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) düzenler.
- Kartla ödeme kabul ediyorsanız POS kullanırsınız; POS tahsilatından sonra da e-SMM düzenlenir.
- Müvekkil vergi kesintisi yapmakla sorumluysa vekâlet ücretinden stopaj yapılır ve makbuzda gösterilir.
- Dava masrafı için alınan avansı vekâlet ücretinden ayrı, dosya bazında izleyin.
Avukatlık serbest meslek faaliyeti olduğu için hukuk bürolarının belge düzeni dükkânlardan farklıdır: yazarkasa yok, fatura yerine serbest meslek makbuzu var. Ama tahsilat çeşitliliği hiç de az değil: vekâlet ücreti, taksit, masraf avansı, karşı taraftan tahsil edilen ücret.
Belge: e-SMM
509 Sıra No.lu Tebliğ ile vergiden muaf olmayan bütün serbest meslek erbabı için elektronik serbest meslek makbuzu zorunlu hale geldi. Faaliyetteki avukatlar 1 Haziran 2020'den beri e-SMM düzenliyor; yeni çalışmaya başlayan avukat, işe başladığı ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar e-SMM uygulamasına geçmek zorunda. Makbuz her tahsilat için düzenlenir.
Büronuz bir şirket yapısında kurulduysa belge düzeni farklı olabilir. Hangi belgeyi düzenleyeceğinizi mali müşavirinizle netleştirin.
Yazarkasa ve POS
Serbest meslek erbabı yazarkasa kullanma zorunluluğu kapsamında değildir. Kartla ödeme almak istiyorsanız bankanızın ya da bir ödeme kuruluşunun POS'unu kullanırsınız. GİB'in serbest meslek rehberine göre bu cihazlar e-SMM'ye geçenler için yalnız tahsilat aracıdır; POS'tan yapılan tahsilatın ardından da e-SMM düzenlenir.
Bilanço esasına göre defter tutanlar ve serbest meslek kazanç defteri tutanlar için genel bir POS bulundurma zorunluluğu getiren tebliğ taslağı ise Resmî Gazete'de yayımlanmadı ve kaldırıldı; yani bugün avukatlar için kartla ödeme kabul etmek bir tercih.
Uzaktan tahsilat: ödeme linki
Müvekkil büroya gelmeden ödeme yapacaksa ödeme linki pratik bir yoldur: tutarı belirler, bağlantıyı müvekkile gönderirsiniz. Ödemenin karşılığında yine e-SMM düzenlenir. Linkin ne zaman uygun olduğu için: Sanal POS, ödeme linki ve yazarkasa POS.
Stopaj
Müvekkil bir şirket gibi vergi kesintisi yapmakla sorumlu biriyse, vekâlet ücretinden gelir vergisi stopajı yapılır ve bu kesinti e-SMM'de gösterilir. Müvekkile ödeme talebi gönderirken net ve brüt tutarı ayrı belirtmek, tahsilatta en sık yaşanan karışıklığı önler. Oran ve istisnalar için mali müşavirinize danışın.
Masraf avansı: ayrı hesap
Dava için alınan harç ve gider avansı vekâlet ücreti değildir; nasıl belgelendirileceği ve kaydedileceği ücretten farklıdır. Uygulamada en çok sorun, avansın büro kasasıyla karışmasından çıkar. İyi bir düzen şöyle işler:
- Avans ve harcamalar dosya bazında ayrı izlenir.
- Her harcama dosyaya işlenir; kalan avans bir bakışta görünür.
- Avans bittiğinde müvekkile hesap dökümüyle birlikte yeni talep gider.
- Dosya kapandığında artan avans iade edilir ya da müvekkilin onayıyla ücrete mahsup edilir.
Sık sorulanlar
Avukatın POS cihazı bulundurması zorunlu mu?
Genel bir zorunluluk yok; bu yönde hazırlanan tebliğ taslağı yayımlanmadı. Kartla ödeme kabul ediyorsanız POS kullanır ve tahsilat için e-SMM düzenlersiniz.
Kartla alınan ödeme için ayrıca makbuz gerekir mi?
Evet. POS yalnız tahsilat aracıdır; tahsilatın karşılığında e-SMM düzenlenir.
Kaynaklar
Bu yazı 21 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sınırlar, oranlar ve tarihler değişebilir; işletmenize özel durum için mali müşavirinize danışın.